Hadži Prodanova pećina turistički biser i važan istorisjki lokalitet Ivanjice

Pedesetih godina prošlog veka, u to vreme popularni nastavnik geografije Đuro Mitrašinović, svaku generaciju osmaka u Ivanjici obavezno je vodio u Rašćansku pećinu i pričao im o istoriji ovog lokaliteta. Upravo te generacije dobro poznaju istoriju kulturno-istorijskih spomen obeležja na području ivanjičke opštine. Nažalost, današnje generacije osmaka vrlo malo znaju o ovoj pećini koja je na samo par kilometara od centra varoši.

Rašćanska ili Hadži Prodanova pećina je dobila  ime po Karađorđevom vojvodi Hadži Prodanu Gligorijeviću koji je ovu pećinu koristio da sakrije zbegove naroda pred navalom turske vojske. Pre toga pećina se zvala Šljapaja, zatim zbog male Rašćanske reke narod je nazvao Rašćanska. Pećina je postala interesantna speolozima i obavljeno je ispitivanje iste u dužini od 400 metara. Ona se sastoji od dva sprata. Ulazni deo je širine oko 3 metra iza koga se nalaze prostrane dvorane koje su dugačke blizu 50  a široke oko 15 metara.

U Hadži Prodanovoj pećini je ekipa studenata na čelu sa profesorom Biološkog fakulteta Beogradskog univerziteta doktorom Božidarem Ćurčićem pronašla 25 novih vrsta pećinskih insekata koji u svetu ili nisu poznati ili su retki.

Na inicijativu opštine Ivanjica i Turističke organizacije pristupilo se uređenju ovog izuzetno značajnog turističko istorijskog objekta. U organizaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva, uz finansijsku podršku opštine Ivanjica, sprovedena su zaštitna arheološka iskopavanja u pećini. Istraživanja su realizovana u saradnji sa Filozofskim fakultetom, odelenjem za aerheologiju i Narodnim muzejom iz Beograda. Prilikom iskopavanja pronađeni su fragmenti keramike iz starijeg gvozdenog doba kao i velika količina kostiju praživotinja. Svi nalazi su veoma značajni jer pripadaju periodima koji u našoj zemlji nisu dovoljno istraženi. U kasnijim istraživanjima pronađeno je oko šezdeset predmeta starih od 40 do 45 hiljada godine pre naše ere. Većina pronađenih alatki je napravljena od kvarca. Pronađeni su kristali kvarca što je retkost u Evropi. Pećina je u nekom periodu bila privremeno stanište pećinskog medveda čije su lobanje, brojne kosti i zubi takođe pronađeni.

Na samom ulazu u pećinu nalazi se crkva  koja je ponovo izgrađena posle rušenja stare prilikom radova na  putu Ivanjica-Guča. Crkva je poznata kao Adžijina i sagrađena je 1809 godine, posvećena je Arhangelu Mihailu.

Jedan deo pećine  uređen je i osvetljen za turističke posete.

O veličini pećine ispredaju se razne price, kao ona da su lovački kerovi poterali lisicu kroz pećinu i da je ista izašla na kraju sela Lise kroz jednu šupljinu. Možda je selo Lisa baš po toj lisici dobilo ime.

Danas je poseta Hadži Prodanovoj pećini moguća svakodnevno od 10 do 14 časova. Obilazak je besplatan a posete se mogu najaviti Jovanu Mićoviću na telefon 381 69 221 72 58.

Bilo bi lepo kada bi ova priča podstakla prosvetne radnike da ožive nekadašnju tradiciju i decu organizovano povedu u obilazak Rašćanske pećine.

autor teksta: Raško Nešovanović