Hadži Prodanova pećina, koja se nalazi na sedam kilometara od Ivanjice dobila je spoljašnje osvetljenje. Radove i opremu donirala je ivanjička firma koja proizvodi svetski poznatu ‘’ Savićević rakiju’’. Ovaj važan turistički lokalitet nadomak Ivanjice sada će i u večernjim satima privlačiti pažnju prolaznika i turista.

Pećina je uređena i otvorena za turiste pre nepnih godinu dana kada je postavljeno dekorativno osvetljenje hladnom rasvetom, pešačke staze, zaštitna ograda i suvenirnica u neposrednoj blizini samog ulaza.

Hadži Prodanova pećina je u dolini Rašćanske reke, zbog čega je poznata i pod nazivom „Rašćanska pećina”, nalazi se na nadmorskoj visini od 600 metara.  Ime je dobila po Karađorđevom vojvodi Hadži Prodanu Gligorijeviću, koji je u pećinu sklanjao zbegove za vreme Prvog srpskog ustanka.

„Rašćanska pećina”  svrstava se u malobrojna višeslojna paleolitska nalazišta na centralnom Balkanu i pruža veliki potencijal za buduća istraživanja. Prema nepotvrđenoj legendi izlaz iz nje nalazi se u dragačevskom selu Kotraža.

Hadži Prodanova pećina, koja se nalazi sedam kilometara od Ivanjice, u selu  Raščići, uskoro će konačno primiti prve posetioce, koji će biti u prilici da uživaju u pećinskim ukrasima stvaranim hiljadu godina. Nažalost u prethodnom periodu veliki broj ukrasa je uništen i pokraden pa je ovo bio poslednji trenutak da se pećina zaštiti.

Ministarstvo Tuirizma, telekomunikacija i trgovine republike Srbije je za svrhu uređenja ovog važnog lokaliteta izdvojilo 8 miliona dinara, dok je opština Ivanjica za tu namenu izdvojila  4.526.596,00 dinara.

Izvođači radova su firme Građevinar doo iz Ivanjice i Elkoms doo iz Beograda.

Hadži Prodanova pećina nalazi se u dolini Rašćanske reke, zbog čega je poznata i pod nazivom „Rašćanska pećina”, a nalazi se na nadmorskoj visini od 600 metara.  Ime je dobila po Karađorđevom vojvodi Hadži Prodanu Gligorijeviću, koji je u pećinu sklanjao zbegove za vreme Prvog srpskog ustanka.

„Rašćanska pećina”  svrstava se u malobrojna višeslojna paleolitska nalazišta na centralnom Balkanu i pruža veliki potencijal za buduća istraživanja. Ova pećina predstavlja kombinaciju važnog turističkog, speleološkog i arheološkog objekta, a stanište je i znatne populacije slepih miševa.

Prema nepotvrđenoj legendi izlaz iz nje nalazi se u dragačevskom selu Kotraža.

Jedan od retkih, a možda i prvi do sada, nepublikovan opis Hadži Prodanove pećine u selu Raščići kod Ivanjice, ugledao je svetlo dana zahvaljujući dr Dejanu Buliću, naučnom saradniku Istorijskog instituta u Beogradu.

On je u arhivu SANU pronašao rukopis pod nazivom „Opis pećine u Raščićima, selu sreza Moravičkog Okružja Užičkog“, iz februara meseca 1852. godine. Autor je pisar okružnog suda u Čačku Nikola Vulović.

• „Na samom kraju ovog sela, pod selom Lisom, nalazi se u velikom krilu jednom, jedna grdno prostrana pećina, koja je od prvi do tako nazvani mali vrata za 1,5 fat široka i 3 do 4 visoka, i za 50 hvati duga. Ova su mala vrata koliko vrata lebne peći kroz koja se čovek teško provlači. U ulasku jošt sprvi vrata bez viđela ne može se maći. Vazduh je do mali vrata prijatniji nego pošto se kroz ova prođe, i tamo je odveć gust i vlažan. Od ovi mali vrata širine je do 15 – 20 hvati, a dužina neizmerena. Zašto od ovi vrata, osim za jedno 25 do 30 hvati niko za vreme moje dalje išao nije. Ovu pećinu izbere Hadži Prodan, kad je protivu Turaka ustao i vojevao, i na vratima iste načini dosta poveliku crkvicu, i ovom pećinu zatvori da se samo na mala vrata u istu iz crkve ulazilo, i pokraj ove sazida s druge strane sebi dvokatni konak i malo gradića, gdi je mislio i bolje utvrditi se. No, kad turska sila navali, sakrije se on sa nekom časti svoje vojske u istu pećinu, u koju je dosta rane i ostale municije pribavio. Turci navale, biše ga, podugo, i ništa mu nemoga,u, da se jedan lukavi Ulis našao nije, koji savet da, da se sa svije obližnji kuća i staja, krovina od sena i slame poskida, i ova sa stene pred pećinu i crkvu baca, pa zapali, kako bi crkva i konaci izgoreli, i dim junacima u pećini dosadio. Tako učine, i dim u pećinu nakulja, i dobiše prinudi, da pećinu ostave i na silu prodru. Ovako kroz dim i vatru nagrne kukavni Hadži Prodan s vojskom, udari na Turke, i izgubivši mlogo svojije, padne im i sam šaka. I dan današnji u ovoj pećini, onamo iza mali vrata stoji jedna velika gomila sitne proje, koja je za ranu pribavljena bila, naode se daske od sanduka, i drugi ostaci koje su tada Srbi ostavili. O pećini ovoj pripovedaju ondašnji seljani, da je dva sata dugačka, koje su otuda doznali, što su jednom lovački kerovi lisicu u istu naterali, pa na Lisi iz jedne šuplje stene opaljeni izašli. I ovo mesto dva sata od ulaska odstoji, a možda je i selo Lisa od te lisice ime svoje dobila. Što su kerovi opaljeni izašli, to je neizvesno, a oni drže da su kroz neki plamen protrčati morali“.

Slavnomu Društvu Srbske Slovesnosti

U Čačku 6. februara 1852. godine

Nikola Vulović II, Pisar Suda Okružia

Arhiv SANU, br. 9102.

Hadži – Prodanova pećina kod Ivanjice, veoma važan turističko-speleološko-arheološki lokalitet, decenijama unazad zatvorena čeka prve posetioce. Iako je pod zaštitom kao spomenik prirode II kategorije, država ali i lokalna samouprava nemaju novca da pećinu urede i otvore je za turiste.

Zatvorena i bez osvetljenog ulaza, u nekoliko navrata bila je meta lopova, koji su po svemu sudeći iz nje obijali i odnosili pećinske ukrase, koji se inače stvaraju vekovima pa i hiljadama godina. Zbog neposredne blizine kamenoloma, pećina je ugrožena i čestim miniranjem.

Turistička organizacija opštine Ivanjica kojoj je pećina poverena na upravljanje, malo šta sama može da uradi kako bi je uvrstila u zvaničnu ponudu kao turistički resurs od izuzetne važnosti, ne samo za ovaj kraj.

• Godinama unazad pokušavamo da obezbedimo sredstva za uredjenje Hadži – Prodanove pećine. Arhitektonski projekat za postavljanje staza i zaštitnih ograda duž ispitanog dela, i postavljanja hladne rasvete su odavno spremni i čekaju ulaganja. Da bi se sve to uradilo, potrebno je nešto više od 10 miliona dinara – kaže za portal InfoLIGA Radomir Lišanin, direktor Turističke organizacije.

I dok se čeka uredjenje unutrašnjosti pećine, prethodnih godina je izgradjen stepenišni prilaz i potporni zid, i rekonstruisana „Adžijina“ crkva na samom ulazu, koja je prvobitno tu sagradjena daleke 1909. godine i posvećena Arhangelu Mihailu. Na okomitoj steni pored ulaza i danas stoji okačeno crkveno zvono, poklon kralja Aleksandra.

Odlukom o zaštićenom prostoru koji obuhvata nešto više od 7 hektara, strogo je zabranjena bilo kakva izgradnja,  skrnavljenje, eksploatacija mineralnih sirovina, preoravanje prirodnih livada, krčenje vegetacije, i sve aktivnosti u samoj pećini koje mogu ugroziti njenu faunu i floru i oštetiti njene temeljne i sve druge vrednosti.

Spomenik prirode Hadži – Prodanova pećina, nalazi se na 7 kilometara od Ivanjice, u selu Raščići, na putu prema Guči i Čačku, na nadmorskoj visini od oko 600 metara. Ime je dobila po Karadjordjevom vojvodi Hadži Prodanu Gligorijeviću, koji je u pećinu sklanjao zbegove za vreme Prvog srpskog ustanka. Raniji nazivi su Rašćanska pećina i Šljepaja.

Ispitana dužina pećine je oko 400 metara i sastoji se od dva sprata. Prema nepotvrdjenoj legendi izlaz iz nje nalazi se u dragačevskom selu Kotraža. Donji sprat pećine pored glavnog ima i dva sporedna kanala. Ulazni deo je širok i visok oko 3 metra i završava se suženjem iza koga se nalaze prostrane dvorane koje su dugačke oko 50 i široke 15 metara. Desna strana ove dvorane pokrivena je bigrenim salivom i serijom plitkih bazenčića. U centralnom delu dvorane nalaze se debeli stalaktiti i stalagniti, a na stranama moćni salivi kao okamenjeni vodopadi. Dvorana se završava sa dva manja prodora-procepa. Gornji sprat počinje iz dvorane glavnog kanala i ispunjen je raznobojnim i raznovrsnim nakitom.

U Hadži-Prodanovoj pećini su vršena i arheološka istraživanja. Tom prilikom je na vrlo malom prostoru pronadjeno 25 novih vrsta pećinskih životinja (insekata), koje u svetu, ili nisu poznate ili su retke. Na samom ulazu pronadjeni su fragmenti keramike iz starijeg gvozdenog doba, velika količina kostiju pleistocenskih životinja i šezdesetak predmeta starih oko 40 hiljada godina. U pitanju su ostaci materijalne kulture neandertalaca, a većina pronađenih alatki je napravljena od kvarca, što je izuzetna retkost u Evropi. Hadži Prodanova pećina je bila i privremeno stanište lovaca-neandertalaca i pećinskog medveda, čija su lobanja, brojne kosti i zubi pronađeni na samom ulazu.

Pećina se svrstava u malobrojna višeslojna paleolitska nalazišta na centralnom Balkanu i pruža veliki potencijal za buduća istraživanja.

I dok ovaj prirodni dragulj čeka uredjenje, osvetljenje i otvaranje, njeni jedini posetioci i stanari su kolonije slepih miševa.